RPA: Odszedł Nelson Mandela

RPA: Odszedł Nelson Mandela

6.12.2013. Wieczorem 5 grudnia 2013 roku po długiej walce z chorobą płuc zmarł Nelson Mandela – pierwszy czarnoskóry prezydent Republiki Południowej Afryki. 

 

Wszyscy wiedzieli, że nadejdzie dzień, kiedy zabraknie Madiby, który w RPA często określany był swojsko brzmiącym przydomkiem tata (oznaczającym w języku Xhosa: ojciec). Wokół szpitala i domu Mandeli od czerwca gromadzili się ludzie śpiewając „Nelson Mandela there is no one like you”. Arcybiskup Desmond Tutu kilkukrotnie zwracał uwagę w swoich wystąpieniach na konieczność przygotowania się na moment, kiedy zabraknie Mandeli. Niemniej, śmierć ikony walki z apartheidem zaskoczyła wielu, wielu zastanawia się również czy RPA jest gotowa by poradzić sobie bez Nelsona Mandeli. 

 

Nelson Mandela był niewątpliwie największym politykiem okresu powojennego, mężem stanu, który stał się symbolem walki z segregacją rasową. Pomimo lewicowych konotacji Afrykańskiego Kongresu Narodowego, Mandeli jeszcze podczas pobytu w więzieniu udało się uzyskać szacunek i przyjaźń polityków zarówno Wschodu jak i Zachodu. Zawsze podkreślał, że starał się zrozumieć białych, a zwycięstwo przy upokorzeniu przeciwnika, nie jest tak naprawdę zwycięstwem.

 

W latach 80. i na początku lat 90. ubiegłego stulecia łatwo można było sobie wyobrazić Republikę Południowej Afryki stojącą w ogniu wojny domowej. Największym osiągnięciem prezydenta Mandeli było relatywnie spokojne przeprowadzenie RPA przez transformację ustrojową. Szczególnie trudnym momentem było zamordowanie lidera Partii Komunistycznej Chrisa Hani’ego przez Janusza Walusia w 1993 r., kiedy groźba eskalacji przemocy była realna. Negocjacje CODESA torpedowała ultraprawicowa organizacja paramilitarna AWB, zaś wśród czarnoskórych mieszkańców popularne było hasło „jeden biały osadnik jedna kula”.

 

Być może zamiast pytać, w którą stronę pójdzie RPA po śmierci Madiby, należy się zastanowić w jaki sposób wykorzystać dziedzictwo Mandeli dla budowy jedności narodowej. Zamiast podkreślać rozwarstwienie społeczne, wysoki poziom przestępczości oraz bezrobocia, czy niedokończoną reformę rolną, należy zadać pytanie jak to możliwe, że w ogóle doszło do obalenia apartheidu, i że od blisko 20 lat RPA funkcjonuje jako państwo, którego czarnoskórzy mieszkańcy mają takie same prawa jak biali. Niezależnie od tego jak patrzylibyśmy na współczesną Republikę Południowej Afryki, Nelson Mandela i jego życie będą zawsze głównymi punktami naszego odniesienia w dyskusjach o tym państwie. 

 

Spoczywaj w pokoju Madiba!

 

Andrzej Polus